Eğitimcinin Eğitimi Neden Sadece Etkili Sunum Yapmayı Öğretmemelidir?

Bir konuda uzman olmak, o konuyu etkili biçimde öğretebilmek anlamına gelmez.

Bir kişi alanındaki bütün bilgileri biliyor olabilir. Ancak katılımcıların dikkatini sürdüremiyor, karmaşık konuları sadeleştiremiyor veya anlatımını uygulamaya dönüştüremiyorsa öğrenme gerçekleşmeyebilir.

Kurumsal eğitimlerde sık görülen sorunlardan biri, eğitimcinin rolünün yalnızca bilgi aktarmak olarak görülmesidir.

Bu anlayışta eğitimci konuşur, katılımcı dinler ve sunum tamamlandığında eğitim verilmiş kabul edilir.

Oysa sunumun tamamlanması ile öğrenmenin gerçekleşmesi aynı şey değildir.

İyi bir eğitimci:

• Ne anlatacağını bilen,

• Katılımcının neye ihtiyaç duyduğunu anlayan,

• Öğrenme hedeflerini belirleyen,

• İçeriği yapılandıran,

• Katılım sağlayan,

• Öğrenmeyi ölçen,

• Bilgiyi iş davranışına dönüştüren

kişidir.

Bu nedenle eğitimcinin eğitimi yalnızca sahnede duruş, ses tonu veya sunum tekniklerinden oluşmamalıdır.

Eğitimcinin eğitimi nedir?

Eğitimcinin eğitimi, kurum içinde veya dışında eğitim veren kişilerin öğrenme tasarımı ve uygulama becerilerini geliştiren programdır.

Programın temel amacı eğitimcinin:

• Yetişkin öğrenme prensiplerini anlaması,

• Eğitim ihtiyacını analiz etmesi,

• Öğrenme hedefi oluşturması,

• İçeriği yapılandırması,

• Uygun yöntemleri seçmesi,

• Katılımcı grubunu yönetmesi,

• Öğrenme etkisini değerlendirmesi

için gerekli becerileri kazanmasıdır.

Bilmek ve öğretmek arasındaki fark

Uzmanlar çoğu zaman bilgiye yıllar içinde ulaşır. Deneyimleri arttıkça başlangıç seviyesindeki bir kişinin hangi noktada zorlanacağını unutabilirler.

Bu durum “uzman körlüğü” olarak değerlendirilebilir.

Uzman için açık olan bir kavram, katılımcı için yeni ve karmaşık olabilir.

Eğitimcinin görevi bilgiyi yalnızca doğru aktarmak değil, öğrenilebilir hâle getirmektir.

Bu nedenle eğitimci şu soruları sormalıdır:

• Katılımcı bu konuda şu anda ne biliyor?

• Eğitim sonunda ne yapabilmesini bekliyorum?

• Hangi bilgi gerçekten gerekli?

• Hangi örnek katılımcının işine karşılık gelir?

• Katılımcı öğrendiğini nerede uygulayacak?

• Öğrenmenin gerçekleştiğini nasıl anlayacağım?

Yetişkinler nasıl öğrenir?

Yetişkin katılımcılar çocuklardan farklı öğrenme beklentilerine sahiptir.

Yetişkinler genellikle:

• İçeriğin neden önemli olduğunu bilmek ister.

• Önceki deneyimlerini öğrenme sürecine getirir.

• Uygulamayla bağlantılı içeriklere daha fazla ilgi gösterir.

• Pasif dinleyici olmak yerine sürece katılmak ister.

• Kendi problemlerine çözüm arar.

• Saygı görmek ve deneyimlerinin dikkate alınmasını ister.

Bu nedenle yetişkin eğitimi, uzun sunumlar ve yoğun bilgi aktarımıyla sınırlı kaldığında etkisini kaybedebilir.

İyi bir öğrenme hedefi nasıl yazılır?

“Katılımcıların iletişim konusunda bilgi sahibi olması” ölçülebilir bir hedef değildir.

Daha güçlü bir hedef şöyledir:

Katılımcılar eğitim sonunda zor müşteri görüşmelerinde kullanabilecekleri üç iletişim tekniğini senaryo üzerinde uygulayabilecektir.

İyi öğrenme hedefi:

• Katılımcı odaklıdır.

• Gözlemlenebilir davranış içerir.

• Ölçülebilirdir.

• Eğitim süresi içinde ulaşılabilirdir.

• İş ihtiyacıyla ilişkilidir.

İçerik nasıl yapılandırılmalıdır?

Eğitim içeriği, eğitimcinin bildiği her şeyi anlatması üzerine kurulmamalıdır.

İçerik şu hiyerarşiyle planlanabilir:

1. Katılımcının temel ihtiyacı

2. Eğitim sonunda beklenen davranış

3. Bu davranış için gerekli bilgi

4. Uygulama ve örnekler

5. Geribildirim

6. Değerlendirme

Bu yapı, gereksiz ayrıntıların azaltılmasını ve eğitim süresinin daha etkili kullanılmasını sağlar.

Eğitimde katılım neden önemlidir?

Katılım, yalnızca soru sormak veya grup çalışması yapmak değildir.

Katılımcının:

• Düşünmesi,

• Karar vermesi,

• Denemesi,

• Uygulaması,

• Geribildirim alması

öğrenmenin önemli parçalarıdır.

Kullanılabilecek yöntemler şunlardır:

• Vaka analizi

• Rol canlandırma

• Küçük grup çalışması

• Tartışma

• Deneyim paylaşımı

• Uygulama egzersizi

• Problem çözme

• Simülasyon

• Öz değerlendirme

Yöntem, yalnızca eğitimi eğlenceli hâle getirmek için değil, öğrenme hedefini desteklemek için seçilmelidir.

Fasilitasyon ile anlatıcılık arasındaki fark

Anlatıcı bilgiyi aktarır.

Fasilitatör ise grubun düşünmesini, tartışmasını ve ortak öğrenme üretmesini kolaylaştırır.

Eğitimci her sorunun cevabını doğrudan vermek zorunda değildir.

Bazen şu sorular daha güçlü öğrenme oluşturur:

• Bu durumda siz nasıl davranırdınız?

• Bu yaklaşımın riski nedir?

• Kendi işinizde buna benzeyen bir örnek var mı?

• Hangi seçenek daha uygulanabilir?

• Bu yöntemi kullanmanızı ne engelleyebilir?

Zor katılımcılar nasıl yönetilir?

Eğitimlerde şu davranışlarla karşılaşılabilir:

• Sürekli konuşan katılımcı

• Sessiz kalan grup

• Eğitimi sorgulayan kişi

• Konu dışına çıkan katılımcı

• Her örneğe itiraz eden kişi

• Telefona odaklanan katılımcılar

Eğitimcinin amacı katılımcıyı susturmak değil, grup öğrenmesini korumaktır.

Örneğin çok konuşan bir katılımcıya:

“Deneyiminiz için teşekkür ederim. Diğer katılımcıların görüşlerini de alarak ilerlemek istiyorum.”

denebilir.

İtiraz eden katılımcıya:

“Bu yaklaşımın sizin çalışma koşullarınızda uygulanabilir olmadığını söylüyorsunuz. Hangi bölümün zorlayıcı olduğunu birlikte inceleyelim.”

şeklinde yaklaşılabilir.

Eğitimcinin sık yaptığı hatalar

Çok fazla bilgi vermek

Yoğun bilgi aktarımı öğrenme kalitesini artırmaz. Katılımcının bilgiyi işleyecek ve uygulayacak zamana ihtiyacı vardır.

Sunuma bağımlı kalmak

Slaytlar eğitimi desteklemelidir. Eğitimin kendisi hâline gelmemelidir.

Katılımcı seviyesini dikkate almamak

Yeni başlayanlarla deneyimli katılımcılar aynı ihtiyaçlara sahip değildir.

Soru sormamak

Eğitimcinin uzun süre konuşması, katılımcının öğrendiğini göstermez.

Geribildirim vermemek

Uygulama yapılması yeterli değildir. Katılımcının neyi doğru yaptığını ve neyi geliştirmesi gerektiğini bilmesi gerekir.

Eğitimi ölçmemek

Memnuniyet anketleri öğrenmenin gerçekleştiğini tek başına göstermez.

Eğitim etkisi nasıl ölçülür?

Eğitim sonrasında şu sorular değerlendirilmelidir:

• Katılımcı ne öğrendi?

• Öğrendiğini uygulayabiliyor mu?

• Davranışında değişiklik oldu mu?

• İş sonuçlarına nasıl yansıdı?

• Uygulamanın önündeki engeller neler?

Ölçüm yöntemleri şunlar olabilir:

• Ön test ve son test

• Uygulama değerlendirmesi

• Yönetici gözlemi

• Katılımcı öz değerlendirmesi

• İş başı görevleri

• Takip oturumları

• Performans göstergeleri

Dijital ve hibrit eğitimlerde nelere dikkat edilmelidir?

Dijital eğitimde yüz yüze eğitim yöntemlerini doğrudan ekrana taşımak yeterli değildir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• İçerik daha kısa bölümlere ayrılmalıdır.

• Etkileşim daha sık kurulmalıdır.

• Teknik kullanım kolay olmalıdır.

• Katılımcıların söz alma yöntemi açıklanmalıdır.

• Görsel ve yazılı materyaller sade olmalıdır.

• Uygulama ve geribildirim korunmalıdır.

Eğitimcinin eğitimi programı neleri kapsamalıdır?

Etkili bir programda şu başlıklar bulunabilir:

• Yetişkin öğrenmesi

• Eğitim ihtiyaç analizi

• Öğrenme hedefi yazma

• İçerik tasarımı

• Eğitim yöntemleri

• Sunum ve anlatım

• Fasilitasyon

• Grup yönetimi

• Zor katılımcılar

• Dijital ve hibrit eğitim

• Ölçme ve değerlendirme

• Geribildirim

• Eğitim sonrası transfer

Sonuç: Eğitimci bilgiyi anlatan değil, öğrenmeyi mümkün kılan kişidir

Eğitimcinin başarısı kaç slayt tamamladığı veya ne kadar bilgi aktardığıyla ölçülmemelidir.

Asıl ölçüt, katılımcının eğitim sonunda neyi farklı yapabildiğidir.

Eğitimcinin eğitimi bu nedenle yalnızca sahne performansına değil:

• Öğrenme tasarımına,

• Katılımcı ihtiyacına,

• Uygulamaya,

• Geribildirime,

• Ölçmeye

odaklanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Eğitimcinin eğitimi nedir?

Eğitim veren kişilerin yetişkin öğrenmesi, içerik tasarımı, fasilitasyon, sunum ve ölçme becerilerini geliştiren programdır.

Eğitimcinin eğitimi kimler için uygundur?

Kurum içi eğitmenler, uzmanlar, yöneticiler, insan kaynakları profesyonelleri ve eğitim vermeye hazırlanan kişiler için uygundur.

Eğitici olmak için alan uzmanlığı yeterli midir?

Hayır. Alan bilgisi önemlidir ancak öğrenme tasarımı ve grup yönetimi gibi eğitimcilik becerileri de gereklidir.

Yetişkin eğitiminin temel özelliği nedir?

Yetişkinler içeriğin işlerine katkısını görmek, deneyimlerini paylaşmak ve uygulama yapmak ister.

Eğitim etkisi nasıl ölçülür?

Bilgi testleri, uygulamalar, davranış gözlemleri ve iş sonuçları birlikte değerlendirilebilir.

Eğitimcinin eğitimi kaç gün sürmelidir?

Süre programın kapsamına göre değişir. Uygulama ve geribildirim içeren programlar genellikle birden fazla oturumla daha etkili olur.